سرطان شهر احساس بی قدرتی شهروند - وبلاگ دبیر فیزیک

به گزارش وبلاگ دبیر فیزیک، همه افرادی که خود را در انتخابات مجلس یا شوراهای شهر در معرض انتخاب مردم قرار می دهند، به طور طبیعی شعارهایی مردم پسند و عقلایی را بیان می نمایند.

این قاعده برای مدیریت شهری نیز برقرار است و یکی از این شعارهای خوب، مدیریت شهر با مشارکت مردم است. ولی هنگامی که این شعار می خواهد وارد مرحله عملی گردد، حداکثر چیزی که از آن بیرون می آید، شورایاری ها در شکل و شمایل موجود است.

اجازه دهید که این قضیه را از زاویه دیگری نقد کنیم. اگر لوله خانه و آپارتمان ما خراب گردد، فوری به تعمیر آن اقدام می کنیم. یا اجازه نمی دهیم کسی داخل خانه ما زباله بریزد و کلاً مواظب آن هستیم. این رفتار را تا حدی در مجتمع مسکونی مان هم داریم ولی با شدت کمتری از منزل شخصی. پس چرا هنگامی که پای خود را از ساختمان بیرون می گذاریم چنین حساسیتی نداریم؟ چرا نسبت به ریختن زباله در کوچه به اندازه کافی حساس نیستیم؟ چرا نسبت به چسباندن برچسب روی دیوارهای شهر واکنش نشان نمی دهیم؟ چرا نسبت به خراب بودن وضعیت خیابان یا کوچه بی تفاوت هستیم؟ پاسخ این است که در خانه میان قدرت و مسئولیت ما توازن برقرار است، ولی در شهر چنین نیست. ما برای تعمیر خانه خود هزینه می کنیم، چون اختیار آن را داریم. در مجتمع مسکونی نیز چنین می کنیم، چون هزینه ماهانه می دهیم و هیئت مدیره را انتخاب می کنیم و قدرت تغییر داریم. در اینجاها احساس مسئولیت می کنیم. قدرت ما در اعمال حق در خانه و مجتمع مسکونی، حس مسئولیت را در ما ایجاد می نماید. ولی در شهر احساس می کنیم که افرادی فاقد قدرت هستیم. حدود 5 سال پیش روبه روی خانه ما ساختمان 6 طبقه ای را ساختند که یک طبقه از ضابطه مجاز بیشتر بود. هرچه به سازمان های مسئول زنگ زدم که سازنده دارد تخلف می نماید، کسی توجهی نکرد؛ طبیعی است که احساس بی قدرتی در من ایجاد شد. از هنگامی که سامانه 137 و مشابه آن ایجاد شده، قدری از اثرگذاری و قدرت نیز در شهروندان به وجود آمده که به تبع آن حدی از مسئولیت پذیری و مشارکت را نیز ایجاد می نماید، ولی این اندازه از مشارکت برای شکل دادن به شهری مطلوب کافی نیست. در شهر مطلوب، شهروندان باید قدرت داشته باشند و در پایین ترین سطح از واحد شهری، یعنی محله، باید بتوانند اعمال قدرت نمایند. سطحی که مسائل شهر در ارتباط مستقیم با تجربیات و زندگی روزانه آنان است. از تغییر نام یک کوچه و خیابان گرفته تا یکطرفه کردن آن تا ساختن یک بنای بزرگ و ترافیک زا تا ساختن یک پاساژ روی کانال آب گیشا!

بنده می توانم نمونه های زیادی از اتفاقات محله خود را بشمارم که نه تنها بدون نظر ما رخ می دهد، بلکه اگر بخواهیم سؤال کنیم نیز کسی جوابگو نیست.

چند سال پیش تمام پلاک های منازل را تغییر دادند و مسائل بزرگی برای مردم ایجاد کردند، بدون اینکه حتی یک فایده کوچک داشته باشد و طبعاً میلیاردها تومان این وسط حیف و میل شد.

شهر مطلوب شهری است که مردم آن احساس بی قدرتی ننمایند، همچنان که نسبت به خانه خود احساس بی قدرتی نداریم. در چنین شهری وظایف و اختیارات از پایین ترین سطوح شهری یعنی محله توزیع می گردد و مردم در شکل دادن به آن مشارکت می نمایند. چرا در انتخابات ریاست جمهوری بالای 70 درصد واجدان شرایط شرکت می نمایند، ولی در انتخابات شورایاری ها، کمتر از 5 درصد؟ شاید بخشی از آن ناشی از اهمیت بیشتر کرسی ریاست جمهوری است، ولی همه مسئله این نیست. برای من اهمیت رسیدگی و تصمیم گیری درباره محله ام کمتر از سطح کلان کشور نیست و هرکدام به جای خود مهم است. پس اگر می خواهیم شهر ما شهر مطلوبی گردد، باید نهاد شورایاری واجد قدرت و مسئولیت را ایجاد کنیم.